TIEU SU ĐONG CHI NGUYEN DUC MAU

Thứ sáu - 20/04/2018 18:51
Tãm t¾t tiÓu sö §ång chÝ NguyÔn §øc MËu
( Tµi liÖu cña ban Tuyªn gi¸o HuyÖn uû Quúnh L­u )


§ång chÝ NguyÔn §øc MËu sinh ngµy 16 th¸ng 01 n¨m 1907 trong 1 gia ®×nh n«ng d©n ë lµng Thanh S¬n ( nay lµ x· S¬n H¶i ) HuyÖn Quúnh L­u - TØnh NghÖ An - Mét lµng quª s«ng n­íc lµm nghÒ chµi l­íi, n«ng nghiÖp vµ bu«n b¸n nh­ng nh©n d©n cã truyÒn thèng yªu n­íc vµ hiÕu häc.
§ång chÝ lín lªn trong c¶nh n­íc mÊt nhµ tan; l¹i sím må c«i mÑ nh­ng ®­îc bè ch¨m lo ¨n häc. Bèn n¨m häc ë tr­êng lµng trß MËu tá râ lµ mét häc sinh th«ng minh, xuÊt s¾c tiÕp theo 4 n¨m häc ë tr­êng huyÖn ( Tiªn Yªn - Quúnh B¸ ) trß MËu lµ mét häc sinh biÕt kÝnh thÇy, mÕn b¹n, lÔ phÐp víi mäi ng­êi. CËu ham ®äc s¸ch, ham t×m hiÓu vµ cã tÝnh kh¸i qu¸t cao. Nh÷ng cuèn s¸ch " Nh÷ng ng­êi khèn khæ " cña VÝch To Huy G«, s¸ch b¸o bÝ mËt lóc ®ã: " H¶i ngo¹i huyÕt th­ ", " L­u cÇu huyÕt lÖ " ... cña Phan Béi Ch©u ®­îc cËu t×m ®äc vµ suy ngÉm lµm cho t©m trÝ më réng vµ thÊy ®­îc ®©u lµ nçi nhôc cña ng­êi d©n n« lÖ, mÊt n­íc.
          HÌ n¨m 1924, cËu thi tèt nghiÖp tr­êng Quèc häc Vinh ®¹t lo¹i ­u, ®øng ®Çu sè häc sinh huyÖn Quúnh L­u. C¶nh nhµ tóng thiÕu, c©u kh«ng thÓ theo häc n÷a. C¸c c« cña cËu ngá ý gióp ch¸u n¨m ba chôc b¹c ®Ó kiÕm viÖc nh­ng MËu ®Òu tõ chèi.
          Tù t×m cho m×nh mét h­íng ®i míi, ng­êi thanh niªn NguyÔn §øc MËu xin phÐp chÝnh quyÒn së t¹i më tr­êng t­ ®Ó d¹y dç líp trÎ. §­îc chÝnh quyÒn chÊp nhËn, ThÇy gi¸o NguyÔn §øc MËu ®· vÒ më líp ë lµng Thanh §µm ( Quúnh ThuËn ). Ngµy d¹y häc, tèi ®Õn thÇy cïng líp thanh niªn kÓ chuyÖn vÒ cô Phan Chu Trinh, Phan Béi Ch©u, NguyÔn ¸i Quèc - nh÷ng nhµ c¸ch m¹ng lóc ®ã vµ hä kÓ cho nhau nghe vÒ lÞch sö d©n téc.
          TiÕng bom cña liÖt sÜ Ph¹m Hång Th¸i m­u giÕt tªn toµn quyÒn MÐc lanh ë Sa ®iÖn Qu¶ng Ch©u ( Trung Quèc ) déi vÒ kÕt hîp víi phong trµo ®Ó tang cô Phan Ch©u Trinh, ®ßi ©n x¸ Phan Béi Ch©u, chèng s­u thuÕ ... ë trong n­íc ®· lµm thøc tØnh ng­êi thanh niªn yªu n­íc nh­ thÇy gi¸o NguyÔn §øc MËu.
          T¹i tr­êng Thanh §µm, thÇy më héi gi¶ng b¸o nh»m thu hót thanh niªn tiªn tiÕn, tuyªn truyÒn gi¸c ngé cho lßng yªu n­íc, th­¬ng d©n, th«ng qua hä ®Ó ®Èy m¹nh viÖc cña c¸ch h­¬ng th«n, chèng c¸c tÖ n¹n tham nhòng, phï du l¹m bæ cña bän c­êng hµo th«n; chèng ma chay, ®ång bãng, c­íi xin l¹c hËu. Hµng tuÇn vµo tèi thø 7, chñ nhËt, " Héi gi¶ng b¸o " l¹i b×nh luËn nh÷ng tê " TiÕng Ng©n " T©n ThÕ Kû ", " C«ng luËn ", vµ c¶ tê b¸o bÝ mËt, mçi lêi b×nh cña thÇy nh­ n­íc m¸t thÊm dÇn vµo khèi ãc cña tÇng líp thanh niªn ®ang kh¸t khao v× tù do - ®éc lËp..
          N¨m 1925, tæ thanh niªn c¸ch m¹ng ®ång chÝ héi do ®ång chÝ NguyÔn ¸i Quèc s¸ng lËp ë Trung Quèc ®· ¶nh h­ëng trùc tiÕp ®Õn c¸c tæ chøc c¸ch m¹ng trong n­íc.
          §Çu n¨m 1926, Tæ chøc T©n ViÖt ( tiÒn th©n cña §¶ng CSVN ) ra ®êi ë Quúnh L­u. ThÇy gi¸o Th¸i V¨n §¾c - Gi¸o viªn tr­êng Ph¸p - ViÖt Tiªn Yªn ( Quúnh B¸ ) ®· liªn l¹c víi thÇy NguyÔn §øc MËu x©y dùng vµ ph¸t triÓn lùc l­îng, ®Õn cuèi n¨m 1926 ®· cã 8 c¬ së víi 28 §¶ng viªn.
          §Çu n¨m 1927, Tæ chøc thanh niªn c¸ch m¹ng ®ång chÝ Héi ra ®êi ë Quúnh L­u gåm 5 c¬ së víi 27 §¶ng viªn. D­íi sù l·nh ®¹o cña 2 tæ chøc nµy, phong trµo c¸ch m¹ng ®· cã chuyÓn biÕn míi; kÕt hîp víi " Héi gi¶ng b¸o " ®· h×nh thµnh nªn tæ chøc b¸n c«ng khai hîp ph¸p. Tõ ®©y c¸c héi lÇn l­ît ra ®êi: " Héi lîp nhµ ", " Héi khuyÕn giíi " ( gióp nhau bµi trõ c¸c tËp tôc l¹c hËu ), " Héi t­¬ng tÕ ¸i h÷u " ... Mïa hÌ 1927, tr­êng Thanh S¬n ( S¬n H¶i ) ra ®êi, thÇy MËu ®· cã ®«i c©u ®èi treo ë cæng tr­êng:
"Lµng x­a x©y ®¾p nÒn t©n häc
Tr­êng míi vun trång côm thiÕu niªn "
          Nh»m cã tµi chÝnh vµ n¬i liªn l¹c cho tæ chøc ho¹t ®éng, n¨m 1928 thÇy MËu ®· vËn ®éng c¸c nhµ giµu phèi hîp më hiÖu bu«n lÊy tªn lµ " H­¬ng nghiÖp héi " víi c©u ®èi treo ë cöa hiÖu:
"Tæ Quèc tø thiªn d­ nhiªn, chñng téc duy tr× kim cËp cæ
§ång bµo nhÞ thËp ngò triÖu, c«ng n«ng liªn l¹c B¾c nh­ Nam"
          Ngµy 03/02/1930. §¶ng Céng S¶n ViÖt Nam ra ®êi ë H­¬ng C¶ng ( Trung Quèc ) sù kiÖn lÞch sö träng ®¹i ®ã ®· cã ¶nh h­ëng trùc tiÕp ®Õn Quúnh L­u. Trong huyÖn lóc nµy ®· cã 2 tæ chøc c¸ch m¹ng cïng ho¹t ®éng v× mét môc ®Ých nh­ng thiÕu sù thèng nhÊt. §ång chÝ NguyÔn H÷u Gi¶ng ®¹i diÖn cho tæ chøc Thanh niªn c¸ch m¹ng ®ång chÝ Héi ®· liªn l¹c víi ®ång chÝ NguyÔn §øc MËu ®¹i diÖn tæ chøc T©n ViÖt ®· thèng nhÊt thµnh lËp ra §¶ng bé huyÖn Quúnh L­u ngµy 20/04/1930 ®ång thêi bÇu Ban chÊp hµnh §¶ng bé huyÖn gåm 5 ®ång chÝ do ®ång chÝ NguyÔn §øc MËu lµm bÝ th­ HuyÖn uû (BÝ th­ ®Çu tiªn cña huyÖn Quúnh L­u).
          Phong trµo 1930 - 1931 do §¶ng Céng S¶n ViÖt Nam l·nh ®¹o, §¶ng bé huyÖn Quúnh L­u ®øng ®Çu lµ ®ång chÝ BÝ th­ NguyÔn §øc MËu ®· hoµ nhÞp vµo phong trµo tr­íc ®ã. §ång chÝ vèn lµ ng­êi ho¹t b¸t, cã uy tÝn vµ cã tÝnh thuyÕt phôc cao ®· lËp ra tê b¸o " Tia S¸ng " (sau n¨m 1930 lµ tê Lao §éng ), tiÕng nãi cña §¶ng bé huyÖn do ®ång chÝ lµm chñ bót, th«ng qua b¸o ®Ó tuyªn truyÒn vËn ®éng nh©n d©n ®Êu tranh c¸ch m¹ng.
          Ngµy 01/05/1930, toµn huyÖn treo cê vµ r¶i truyÒn ®¬n ë nhiÒu n¬i ®Ó kû niÖm ngµy Quèc tÕ Lao ®éng, nh©n d©n mÝt tinh ®ßi quyÒn lîi kinh tÕ, ®ßi th¶ c¸c tï chÝnh trÞ bÞ giam gi÷.... Nh»m ®­a phong trµo c¸ch m¹ng tiÕn lªn, ngµy 20/06/1930 HuyÖn uû ®· tæ chøc cuéc mÝt tinh, biÓu t×nh cña n«ng d©n lµm muèi. S¸ng ngµy 20/06/1930, hµng ngµn quÇn chóng tõ c¸c lµng Thanh §µm, Thanh §oµi, QuÝ Hoµ, Phó NghÜa, Thanh S¬n, Thä Vùc... tËp trung t¹i ®×nh t¸m m¸i Quúnh ThuËn d­íi sù l·nh ®¹o cña §¶ng, ®oµn biÓu t×nh ®· kÐo ®Õn ®ån Th­¬ng Ch¸nh, Phó §øc buéc tªn tr­ëng ®ån ph¶i chÊp nhËn c¸c yªu s¸ch cña ®oµn. Cuéc biÓu t×nh th¾ng lîi. §©y lµ lÇn ®Çu tiªn §¶ng bé ®­a quÇn chóng ®Êu tranh trùc tiÕp víi kÎ thï ®ßi quyÒn lîi cho m×nh vµ hoµ m×nh vµo cuéc ®Êu tranh chung cña d©n téc do §¶ng l·nh ®¹o.
          KÎ thï lång lén, tøc tèi, hßng dËp t¾t ngay ngän löa ®Êu tranh cña quÇn chóng vµ tiªu diÖt §¶ng, chØ vµi ngµy sau cuéc biÓu t×nh diÔn ra, Tri huyÖn T«n ThÊt §Þnh cïng bän tay sai ®­a lÝnh vÒ lïng sôc. T¹i nhµ ®ång chÝ NguyÔn §øc MËu, sau h¬n 1 giê kh¸m xÐt, chóng kh«ng t×m thÊy g× liªn quan ®Õn cuéc biÓu t×nh, tªn §Þnh tøc tèi giËt ph¾t tÊm mµn b»ng v¶i ®á che tr­íc bµn thê vµ y tuyªn bè " §©y lµ cê céng s¶n, kh«ng ph¶i lôc so¸t n÷a ", chóng b¾t ®ång chÝ NguyÔn §øc MËu vÒ giam ë Huyªn ®­êng. §Þch dïng nhiÒu thñ ®o¹n tra tÊn gi· man kÌm theo nh÷ng lêi dô dç hÌn nh¸t. Tuy ng­êi nhá bÐ, søc yÕu, ®ång chÝ vÉn ngoan c­êng chÞu ®ùng kh«ng hÒ khai b¸o ra tæ chøc §¶ng. MÆt kh¸c trong tï ®ång chÝ vÉn t×m c¸ch liªn l¹c víi bªn ngoµi ®ª tiÕp tôc chØ ®¹o cuéc ®Êu tranh. §ång chÝ ®· chØ râ kÎ thï dï cã thay Tri huyÖn " §Þnh khø, TrÞ lai song ¸c thñ " nghÜa lµ §Þnh ®i TrÞ vÒ lµm tri huyÖn bän nµy ®Òu lµ nh÷ng tªn gian ¸c ph¶i bÞ trõng trÞ. Ba th¸ng giam ë HuyÖn, chóng kh«ng khai th¸c vµ t×m kiÕm ®­îc g× ë ®ång chÝ, chóng liÒn khÐp téi "An Kiªn" råi ®µy ®i nhµ lao Kon Tum. Tr­íc lóc tõ gi· ®ång chÝ, quª h­¬ng, ®ång chÝ BÝ th­ c¨n dÆn " NÕu sau nµy c¸c ®ång chÝ ®­îc ra tï h·y tiÕp tôc con ®­êng C¸ch m¹ng, ph¶i l¨n lén, kh«n khÐo hoµ m×nh vµo quÇn chóng, ®éng viªn gióp ®ì, tæ chøc hä ®Êu tranh ®¸nh ®æ thùc d©n phong kiÕn, x©y dùng cuéc sèng míi .. ". §ã lµ nh÷ng lêi c¨n dÆn cuèi cïng cña ®ång chÝ. BÞ giam ë Kon Tum 3 n¨m víi chÕ ®é hµ kh¾c cña kÎ thï, bÞ tra tÊn tµn b¹o, ®ång chÝ NguyÔn §øc MËu ®· vÜnh biÖt chóng ta ë tuæi 26 - ®é tuæi ®Çy nhiÖt t×nh, n¨ng ®éng, ®Ó l¹i bao nçi tiÕc th­¬ng v« h¹n cña ®ång bµo, ®ång chÝ HuyÖn nhµ.
          Víi c«ng lao vµ thµnh tÝch cña ®ång chÝ BÝ th­ HuyÖn uû ®Çu tiªn, n¨m 1946 tr­êng §¶ng NguyÔn §øc MËu ®­îc h×nh thµnh ë HuyÖn ®Ó båi d­ìng lý luËn chÝnh trÞ cho thÕ hÖ trÎ vµ §¶ng viªn. N¨m 1968, trong héi nghÞ x¸c minh lÞch sö §¶ng bé huyÖn, ®ång chÝ ®· ®­îc x¸c nhËn lµ ng­êi cã c«ng lao xuÊt s¾c x©y dùng, thµnh lËp §¶ng bé huyÖn nhµ. Tªn tuæi ®ång chÝ NguyÔn §øc MËu ®· trë nªn th©n quen víi bao thÕ hÖ cña ng­êi d©n, cña c¸n bé, §¶ng viªn huyªn Quúnh L­ưu.
---------------
 

Tổng số điểm của bài viết là: 6 trong 2 đánh giá

Xếp hạng: 3 - 2 phiếu bầu
Click để đánh giá bài viết

  Ý kiến bạn đọc

Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây